Sanatan Info

बीटा AI
ऋषि
साझा करें
WhatsApp Facebook X / Twitter Instagram Gmail ईमेल Telegram

विदुर

Vidura

अन्य नाम क्षत्ता

भाई गुरु Dhritarashtra राजा

विदुर का धृतराष्ट्र के साथ सम्बन्ध: भाई। स्रोत प्रमाण (SB 1.13.29): विदुर धृतराष्ट्र के अनुज हैं: 'एवं राजा विदुरेणानुजेन' (भा. १.१३.२९) तथा 'भ्रातुर्ज्येष्ठस्य श्रेयस्कृत्' (भा. १.१३.१४) — विदुर ज्येष्ठ भ्राता का कल्याण करते हैं। प्रमाण: प्रत्यक्ष।

विदुर का धृतराष्ट्र के साथ सम्बन्ध: शिक्षक। स्रोत प्रमाण (SB 1.13.18): विदुर ने धृतराष्ट्र को गृह-त्याग का उपदेश दिया: 'राजन् निर्गम्यतां शीघ्रं पश्येदं भयमागतम्' (भा. १.१३.१८) से लेकर 'अथोदीचीं दिशं यातु' (भा. १.१३.२८) तक; इसी से प्रबोधित होकर वे निकल पड़े (भा. १.१३.२९)। दिशा: उपदेष्टा → उपदिष्ट। प्रमाण: प्रत्यक्ष।

पुत्र Mitra देवता

विदुर का मित्र के साथ सम्बन्ध: पुत्र। स्रोत प्रमाण (SB 3.7.26): मैत्रेय विदुर को सम्बोधित करते हुए उन लोकों का वर्णन माँगते हैं 'जहाँ मित्र के पुत्र निवास करते हैं': 'उपर्यधश्च ये लोका भूमेर्मित्रात्मजासते' (भा. ३.७.२६)। 'मित्रात्मज' शब्द विदुर को मित्र का पुत्र कहता है।

Student Maitreya ऋषि

विदुर का मैत्रेय के साथ सम्बन्ध: शिष्य। स्रोत प्रमाण (SB 1.13.1): विदुर ने तीर्थयात्रा में मैत्रेय से आत्म-गति का ज्ञान प्राप्त किया: 'विदुरस्तीर्थयात्रायां मैत्रेयादात्मनो गतिम् ज्ञात्वा' (भा. १.१३.१); कौषारव के समक्ष किए प्रश्नों से भी गोविन्द-भक्ति उत्पन्न होने पर विरत हो गए (भा. १.१३.२)। दिशा: शिष्य → गुरु। प्रमाण: प्रत्यक्ष (पञ्चमी विभक्ति 'मैत्रेयात्')।